{"id":11122,"date":"2025-04-04T21:31:46","date_gmt":"2025-04-04T21:31:46","guid":{"rendered":"https:\/\/acarhoca.com\/?p=11122"},"modified":"2025-05-07T21:38:47","modified_gmt":"2025-05-07T21:38:47","slug":"imf-gelir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/acarhoca.com\/?p=11122","title":{"rendered":"IMF Gelir mi?"},"content":{"rendered":"

Gelmez!.. \u00a0Godot\u2019u bekler<\/a>\u00a0gibi\u00a0IMF<\/a> yolu g\u00f6zlemeye de l\u00fczum yok!.. Ama\u00a0 bir yandan IMF program\u0131n\u0131 aratmayacak para politikas\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir programdan ge\u00e7iyoruz.\u00a0 H\u00fck\u00fcmetin \u00f6n\u00fcnde\u00a0 bir se\u00e7im yok!.. \u00dclkenin g\u00fcndemi de se\u00e7im y\u00f6nl\u00fc de\u011fil.\u00a0 O halde siyasi iktidar\u0131n kendi politikalar\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla uygulayabilece\u011fi bir d\u00f6nemdeyiz. Politikalar\u0131n hedefi belli: Y\u00fcksek enflasyon<\/strong>!..<\/span><\/p>\n

Se\u00e7im d\u00f6nemlerinin tipik s\u00f6ylemlerinden olan \u201c\u2026 Asgari \u00fccretliye bu kadar, memura \u2013 emekliye \u015fu kadar\u2026\u201d<\/em> diye ba\u015flayan “verme \u00fczerine kurgulanm\u0131\u015f”<\/strong><\/span> pop\u00fclist s\u00f6ylemler ekonomideki her \u015feyi alt\u00fcst etmektedir. O ac\u0131 tecr\u00fcbelerden bir kere daha ge\u00e7tik ve yine geldik, kemerin son deli\u011finin arand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlere\u2026 D\u00fcnyan\u0131n her hali gelip T\u00fcrkiye ekonomisinde bir kar\u015f\u0131l\u0131k bulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ekonominin son verdi\u011fi tepki, bir sinema salonundaki seyirci davran\u0131\u015flar\u0131na benzemektedir. \u00d6ndeki bir grup aya\u011fa kalkm\u0131\u015f; son tahlilde b\u00fct\u00fcn salon ayaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k kimisi duvara \u00e7\u0131km\u0131\u015f, kimisi yan\u0131ndakinin s\u0131rt\u0131na basm\u0131\u015f, \u00f6teki ba\u015fkas\u0131n\u0131n omuzuna \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Bu bir davran\u0131\u015f bozuklu\u011fudur. Bir fiyat art\u0131\u015f\u0131 hemen her \u015feyi tetikleyebilmektedir. Enflasyonist d\u00f6nemin fiyat belirsizli\u011finden kolayca yararlanabilen f\u0131rsat\u00e7\u0131lar, kontrols\u00fczce zam<\/span><\/strong> d\u00fc\u011fmesine basabilmektedir. Asgari \u00fccret a\u00e7\u0131klanal\u0131 daha bir hafta olmadan, baz\u0131 a\u00e7g\u00f6zl\u00fcler zamm\u0131n %10 ile 15\u2019ini geri almam\u0131\u015flar m\u0131yd\u0131?<\/p>\n

Ekonominin dengeleri \u015fa\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Normalden uzakla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Herkes kendi bildi\u011fince ya da kendi me\u015frebince sahneye hakim olmak isterse bunun anla\u015f\u0131l\u0131r ve a\u00e7\u0131klan\u0131r yan\u0131 kalmayacakt\u0131r.\u00a0 \u015eimdi anl\u0131k fiyat art\u0131\u015flar\u0131 da sorgulanmay\u0131nca “hangi fiyat de\u011fi\u015fikli\u011fi oldu da fiyatlar hareketlendi?” diye sormak gerek.\u00a0 Tamam!\u2026 Y\u0131lba\u015f\u0131ndan beri dolar \u015furadan \u015furaya geldi\u2026 \u00dcstelik petrol gibi en temel girdilerden birisi y\u0131lba\u015f\u0131nda 85 dolar iken \u015fimdi 65 dolara kadar gerilemi\u015fken maliyetlerdeki bu olumlu seyrin imkanlar\u0131ndan yararlanmak gerek. Mesela sadece yem fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f dahi s\u00fct ve peynir fiyatlar\u0131n\u0131 tetikleyebilmektedir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye bug\u00fcnlere gelirken, hep \u201ck\u0131r\u0131lgan be\u015fli\u201d i\u00e7inde say\u0131ld\u0131\u2026 K\u0131r\u0131lgan be\u015fli\u00a0Brezilya, Endonezya, Hindistan, G\u00fcney Afrika ve T\u00fcrkiye.<\/b>\u00a0 Morgan Stanley\u2019in cari a\u00e7\u0131k ve enflasyon oranlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcksek buldu\u011fu, d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mlara fazlas\u0131yla muhta\u00e7 olan bu be\u015f \u00fclke ne zamana kadar k\u0131r\u0131lgan olmaya devam edecek? Haliyle bu \u00fclkelerin para birimleri, dolar\u0131n dalgalanmas\u0131ndan fazlas\u0131yla etkilenmektedir.<\/p>\n

\u0130stihdam maliyetleri de artarsa ki artacak;\u00a0 yabanc\u0131 sermaye ve \u015firketlerin ilgisi de azalacakt\u0131r. Bunun emek d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, sermaye dostlu\u011fu ile alakas\u0131 yoktur.\u00a0 Ortalama i\u015f\u00e7ilik \u00fccretlerine g\u00f6re d\u00fcnyada ekonomilerin hangi s\u00fcre\u00e7lerde oldu\u011funu g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. i\u015f\u00e7ilik \u00fccretleri d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e tar\u0131m gibi fazlas\u0131yla emek yo\u011fun sekt\u00f6rler \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Sonras\u0131nda tekstil ve hafif sanayi\u2026 b\u00f6yle b\u00f6yle dijital \u00e7a\u011f\u0131n gerektirdi\u011fi teknolojik at\u0131l\u0131ma uygun meslekler ve \u00fccretler g\u00fcndeme gelmektedir. Bunun fark\u0131nda olmayan ekonomilerin y\u00fcksek \u00fccret ve d\u00fc\u015f\u00fck teknoloji seviyeleri pek de tercih edilir bir durum de\u011fildir.<\/p>\n

B\u00f6ylece yat\u0131r\u0131mlar d\u00fc\u015fer,\u00a0 ihracat ve ekonomik b\u00fcy\u00fcme yava\u015flar. \u00dclkeler de kendileri bu girdaptan \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Gerek rezerv seviyesi, gerek yabanc\u0131 ilgisi, gerek makro g\u00f6stergeleri zaten o \u00fclke ekonomisinin durumu hakk\u0131nda bilgi verecektir.\u00a0 Herhangi bir dengesizlik ya da sorun k\u0131sa s\u00fcrede ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n

IMF ayn\u0131 IMF\u2026 S\u00fcrekli rapor haz\u0131rlamakta ve veri g\u00fcncellemesi yapmaktad\u0131r. Ama IMF, kendine \u00fcye \u00fclkeleri de s\u00fcrekli g\u00f6zetim ve denetim alt\u0131nda tuttu\u011fundan, y\u0131ll\u0131k takipleri oldu\u011fundan daha h\u0131zl\u0131 uyar\u0131 yapabilmektedir.\u00a0 \u00dcyelik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kapsam\u0131nda ilgili \u00fclkelere s\u00fcrekli ve d\u00fczenli y\u0131ll\u0131k g\u00f6zlem ger\u00e7ekle\u015ftirir; gelirler, giderler\u2026 A\u00e7\u0131klama ve rapor isterler\u2026 \u00d6zelikle 1998 Asya krizi sonras\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 derecede tenkide u\u011frayan\u00a0 IMF\u2019nin, i\u015fi s\u0131k\u0131 tuttu\u011fu bile s\u00f6ylenebilir. T\u00fcrkiye\u00a0 gibi baz\u0131 \u00fclkeler daha hassas izleme s\u00fcrecindedir. Bu y\u00fczden izleme programlar\u0131 biraz daha \u00f6zellik arz edebilir. Bir sorun varsa da erken te\u015fhis konulabilir.<\/p>\n

Bir ka\u00e7 \u00f6nc\u00fc g\u00f6sterge IMF\u2019nin radar\u0131ndad\u0131r: “B\u00fcy\u00fcme, cari a\u00e7\u0131k, merkez bankas\u0131 rezervi, d\u0131\u015f bor\u00e7 rasyosu, enflasyon ve b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131 vs\u2026” Haliyle bu verilerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131 herkesin yarar\u0131nad\u0131r. D\u0131\u015f yat\u0131r\u0131mc\u0131 ve kredit\u00f6rler i\u00e7in de bu veriler hayati nitelik arz etmektedir.<\/p>\n

IMF teknik ekibi, me\u015fhur IV. Madde kapsam\u0131nda y\u0131l sonuna do\u011fru gelir\u2026 genel bir durum de\u011ferlendirmesi yap\u0131l\u0131r.\u00a0 Malum IV. madde\u00a0 kons\u00fcltasyonu denen bu durum 2024’te, IMF heyetiyle, “otelde gizli g\u00f6r\u00fc\u015fme” <\/span><\/strong>olarak man\u015fetlere ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.\u00a0 \u00dcstelik sadece iktidar mensubu vekiller ve ekonomi y\u00f6netimi ile de\u011fil; muhalefet milletvekilleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. Bu ziyaret ayn\u0131 zamanda son ekonomik geli\u015fmeler, makro ekonomik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve makro mali politikalar hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmak i\u00e7in bir f\u0131rsat say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Biz de \u00fclke olarak kendimizi de\u011ferlendirirsek;<\/p>\n

    \n
  1. T\u00fcrkiye ate\u015fe elini uzatt\u0131: 29 Mart 2024’te\u00a0 -65 milyar dolar olan TCMB rezervini \u00a02 ay i\u00e7inde 80 milyar kaynak bularak art\u0131ya \u00e7evirdi.\u00a0 Bu durum ayn\u0131 zamanda h\u00fck\u00fcmetin g\u00fcvenilirli\u011fi ile alakal\u0131d\u0131r. (\u0130ktidar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, IMF\u2019den daha az s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir yol olarak kabul edilebilir.)<\/li>\n
  2. Uygulanan program ac\u0131 re\u00e7ete gibi\u2026 Orta Vadeli Program (OVP) de s\u0131k\u0131 bir program. IMF olsa \u00f6nce d\u00f6viz kurunda d\u00fczeltme yapard\u0131. Maa\u015flar sabitlenir, sonras\u0131 malum: ithalat iyiden azal\u0131r, ihracat artar\u2026 D\u00f6vizdeki d\u00fczeltme ge\u00e7ici bir zaman kazand\u0131rma olur.\u00a0 Ancak IMF ile ba\u015flayan her \u015fey bu g\u00fcne kadar \u00e7ekilenlerin \u00e7\u00f6p olmas\u0131 demektir. Asgari iki y\u0131l daha beklenir. B\u00f6yle bir paketi<\/span> <\/strong>g\u00f6\u011f\u00fcsleyebilecek siyasi iktidar\u0131 bulmak kolay de\u011fil<\/strong>dir.<\/li>\n
  3. T\u00fcrkiye b\u00f6yle bir IMF program\u0131 i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7ta, en az 50 Milyar dolar temin etmelidir. IMF\u2019nin T\u00fcrkiye konusunda b\u00f6yle bir y\u00fck alt\u0131na girmesi kolay de\u011fil; \u00e7\u00fcnk\u00fc 2001’de oldu\u011fu gibi ipoteklenecek yer\/kurum\/tesis yoktur.\u00a0 Bu paray\u0131 bir kalemde verecek IMF de yoktur!.. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 \u00fczere Kemal Dervi\u015f\u2019in IMF\u2019den ek kaynak i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gitti\u011fi ABD\u2019de, Amerikan Hazine Bakan\u0131 P. O\u2019Neill, Dervi\u015f\u2019in fikrini de zikrini de kabul etmemi\u015f ve\u00a0 \u201cVeremeyiz, Say\u0131n Dervi\u015f!.. ABD vergi m\u00fckelleflerine kar\u015f\u0131 sorumluyuz.\u201d<\/em>\u00a0 diyerek reddetmi\u015fti.\u00a0 K\u0131saca IMF kredisinin garantisi de yoktur.<\/li>\n
  4. IMF ile b\u00f6yle bir anla\u015fma sadece\u00a0ekonomik<\/strong>\u00a0olmayacakt\u0131r:\u00a0Siyasi<\/strong> sonu\u00e7lar\u0131 olan bu anla\u015fmay\u0131 da bug\u00fcnk\u00fc iktidar kabul etmeyecektir. Dolay\u0131s\u0131yla IMF\u00a0 konusu bize hala uzak duruyor.<\/li>\n
  5. 2023 Program\u0131 Sonras\u0131 Geli\u015fmelere\u00a0<\/strong>\u00a0bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, IMF program\u0131 olmadan bir IMF program\u0131, kaynak d\u00fc\u015f\u00fck kur y\u00fcksek faizle finans piyasalar\u0131ndan ve \u00f6zerk bir ekonomi y\u00f6netimi ile y\u00fcr\u00fcmektedir. K\u0131r\u0131lgan be\u015fliler ve jeopolitik gerilimlere yenik d\u00fc\u015fen pek \u00e7ok \u00fclke gibi T\u00fcrkiye de zaman zaman IMF\u2019nin deste\u011fine ihtiya\u00e7 duyabilir; ancak mevcut h\u00fck\u00fcmetin d\u0131\u015f politika duru\u015fu gere\u011fi<\/strong><\/span> bunu do\u011frudan kabul etmemesi veya ba\u015fka \u00e7\u00f6z\u00fcmlere odaklanmas\u0131 muhtemeldir.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Gelmez!.. \u00a0Godot\u2019u bekler\u00a0gibi\u00a0IMF yolu g\u00f6zlemeye de l\u00fczum yok!.. Ama\u00a0 bir yandan IMF program\u0131n\u0131 aratmayacak para politikas\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir programdan ge\u00e7iyoruz.\u00a0 H\u00fck\u00fcmetin \u00f6n\u00fcnde\u00a0 bir se\u00e7im yok!.. \u00dclkenin g\u00fcndemi de se\u00e7im y\u00f6nl\u00fc de\u011fil.\u00a0 O halde siyasi iktidar\u0131n kendi politikalar\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla uygulayabilece\u011fi bir d\u00f6nemdeyiz. Politikalar\u0131n hedefi belli: Y\u00fcksek enflasyon!.. Se\u00e7im d\u00f6nemlerinin tipik s\u00f6ylemlerinden olan \u201c\u2026 Asgari \u00fccretliye bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11179,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[661,942,746,771,712,111,462,479,543,1,166],"tags":[246,367,1145,1146],"class_list":["post-11122","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ab-dis-politika","category-abd-dis-politika","category-butce-aciklari","category-cds","category-dolarizasyon","category-ekonomi","category-enerji","category-enflasyon","category-faiz","category-genel","category-guncel","tag-cari-acik","tag-imf","tag-iv-madde","tag-kirilgan-besli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11122","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11122"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11122\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11125,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11122\/revisions\/11125"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}