Gazetecilik denince olaylardan haberdar etmek, gelece\u011fi \u00f6ng\u00f6rmek ve zaman\u0131nda do\u011fru karar vermek isteyene bilgilendirmek \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Yaz\u0131lmas\u0131 gerekenleri atlamamak ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken de do\u011frular\u0131 yazmak habercili\u011fin temeli olsa gerektir.<\/p>\n
Eskiden\u00a0“para etmek”<\/strong> diye bir\u015fey vard\u0131. T\u00fct\u00fcn para etti, zeytin para etti; f\u0131nd\u0131k, pamuk para etti denirdi. Bunlar nisbeten sonras\u0131 i\u00e7in haberler. \u00d6ncesinde ise tar\u0131m\u0131 etkileyen ya\u011fmur, sel, kurakl\u0131k da fiyat\u0131 belirlerdi. Bu y\u00fczden “do\u011fru bilgi”<\/strong><\/span>\u00a0“do\u011fru fiyat”<\/strong>\u00a0anlam\u0131na gelmektedir.\u00a0 Pazara gelen \u00fcretici say\u0131s\u0131, \u00fcr\u00fcn miktar\u0131 ve talep, pazar\u0131n \u201cdengesini\u201d<\/span><\/strong> olu\u015fturacakt\u0131r. Ekonomi habercili\u011fi<\/strong> ise kalk\u0131nma i\u00e7in yap\u0131lan gurur verici yat\u0131r\u0131mlar\u0131 haber olarak aktar\u0131rken haberin g\u00fcndemi kalabal\u0131kla\u015ft\u0131. \u0130lk zamanlar, ekonomi haberleri daha ziyade tarladan ve hasaddan bilgiler verirken; birden haberlerin ortas\u0131na, d\u00fcnyadaki dalgalanmalar ve 1970’lerdeki petrol fiyatlar\u0131ndaki y\u00fckseli\u015f ile\u00a0 “k\u0131tl\u0131k”<\/span><\/strong> ve\u00a0\u201cpahal\u0131l\u0131k\u201d<\/strong><\/span> bomba gibi d\u00fc\u015ft\u00fc. Sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fc azaltan,\u00a0Enflasyon<\/span> <\/strong>ad\u0131 verilen bir canavar<\/strong>, gazetelerde \u00e7izerlerin hayal d\u00fcnyalar\u0131na has; yedi ba\u015fl\u0131, yedi kollu bir ucube<\/strong> olarak ilk sayfalardan giriverdi. \u00dclkemizde bankac\u0131l\u0131k hen\u00fcz yayg\u0131nla\u015fmam\u0131\u015f; borsa yok, d\u00f6viz<\/span><\/strong> zaten ki\u015finin yan\u0131nda bulundurmas\u0131n\u0131n yasak oldu\u011fu bir nesne\u2026 T\u00fcrkiye hakikaten bu g\u00fcnleri ya\u015fad\u0131: Cebinde d\u00f6viz ile yakalanan, T\u00fcrk Paras\u0131n\u0131n K\u0131ymetini Koruma Kanunu gere\u011fi cezaland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Ekonomi bu kadar aleni de de\u011fildi.<\/p>\n D\u00fcnyada da \u00e7ok farkl\u0131 say\u0131lmaz. Ekonomi bas\u0131n\u0131na 1929 Ekonomik Krizine kadar<\/strong> habercilik yerine reklamc\u0131l\u0131k dense yeridir.\u00a0Ekonomik krizle birlikte gazetelerdeki ekonomi haberleri azalt\u0131lm\u0131\u015f ve spek\u00fclatif<\/strong>\u00a0nitelikli haberler yerine bilgilendirici<\/strong><\/span> haberlere yer verilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 T\u00fcrkiye’de ilk ekonomi gazetesi<\/span><\/strong> 3 Temmuz 1824\u2019te Frans\u0131zca olarak\u00a0yay\u0131mlanmaya ba\u015flanan \u201cLe Smyrneen<\/span>\u201d <\/strong>dir.\u00a0 \u00a0\u0130zmirli\u00a0<\/span><\/strong>\u00a0anlam\u0131ndaki bu kelime ilk ekonomi gazetesi olarak kabul edilmektedir. Frans\u0131z t\u00fcccarlar Fransa\u2019da ya\u015fanan geli\u015fmelerden\u00a0haberdar olmak istemektedir.\u00a0 “\u0130zmirli”<\/span><\/strong>, etraf\u0131n\u0131 iyi\u00a0 g\u00f6zlemek ve ticareti etkileyebilecek geli\u015fmeleri yak\u0131ndan izlemek amac\u0131yla, Frans\u0131z tacirlerden Charles\u00a0Tricon taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f bir gazetedir.<\/p>\n 1980’lere gelindi\u011finde ki\u015fi ba\u015f\u0131na gelirin 1000 dolar ile 2000 dolar aras\u0131nda oldu\u011fu ve d\u0131\u015f ticaret hacminin de 1980\u2019nin ba\u015f\u0131nda 10 milyar dolar, 1990 ba\u015f\u0131nda 35 milyar dolar oldu\u011fu y\u0131llar O y\u0131llar. Gelir Ortakl\u0131\u011f\u0131 Senetleri var devletin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131\u2026 K\u00f6pr\u00fc senetleri var ama Borsa yok\u2026 TL k\u0131t, para k\u0131t\u2026 haliyle d\u00f6viz hareketleri canl\u0131 ve kayda de\u011fer de\u011fil. 1970’lerin sonu ise tam bir kaos:<\/strong> Yokluklar, k\u0131tl\u0131klar; benzin ya\u011f, \u015feker, sigara, kuyruklar\u0131ndan bunalm\u0131\u015f bir \u00fclke\u2026 1980 ba\u015f\u0131nda Radyo ve TV haberlerinde dahi ekonomi deyince hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve kuyruklar akla geliyor. Tar\u0131msal \u00fcretim esas. \u00dcr\u00fcn “para etti – etmedinin” \u00f6tesinde \u00e7ok fazla bir yorum yok. Bir de d\u00f6nemin ruhuna uygun petrol fiyatlar\u0131<\/strong>\u2026 Petrol fiyatlar\u0131ndaki bu can s\u0131k\u0131c\u0131 y\u00fckseli\u015f o denli etkilemi\u015f ki herkesi, T\u00fcrkiye\u2019nin 1980 y\u0131l\u0131nda Eurovision \u015eark\u0131 yar\u0131\u015fmas\u0131<\/span><\/strong>na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fark\u0131n\u0131n ad\u0131 bile \u201cPetrol\u201d<\/strong> olarak se\u00e7ilmi\u015f.<\/p>\n Ne zaman ki 24 Ocak 1980 kararlar\u0131 al\u0131nd\u0131; ne zaman ki bankerler halk\u0131n \u201cd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ta\u015f\u0131n\u0131p karar verdi\u011fi, paras\u0131n\u0131 teslim etti\u011fi yer\u201d oldu\u2026 \u0130\u015fte o zaman ekonomi, mal ve \u00fcretim yerine \u201csanal<\/em><\/strong>\u201d de\u011ferlerin konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 bir alan haline geldi. Bu d\u00f6nem, 1970\u2019lerin yokluklar\u0131 ile bo\u011fu\u015fan, pahal\u0131l\u0131k zaman\u0131ndaki haberlere konu olan bir ekonomi de\u011fildi art\u0131k. Yokluk ve pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 ile u\u011fra\u015fan bir ekonomi haline d\u00f6nmesi bu y\u00fczden \u00f6nem kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.. K\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7, f\u0131karal\u0131k\u2026 \u201cFabrikada t\u00fct\u00fcn saran i\u015f\u00e7iler\u201d ile a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan, bir kamu sendikac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u00fccret sendikac\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi. Para \u2013 d\u00f6viz \u2013 faizdeki de\u011fi\u015fkenler yerine g\u00fcndem, hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya da ge\u00e7im ya da ucuzluk meselesine kilitlenmi\u015fti. Haliyle sadece pahal\u0131l\u0131kla kalmayan yokluk, \u201ckaraborsac\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d<\/strong> tetikleyen bir nedendi.<\/p>\n 1986 sonras\u0131nda \u0130MKB<\/strong> <\/span>kurulmas\u0131 ile Hisse senetlerinin fiyat hareketleri gazetelerin ekonomi haberlerinde yer bulmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6nce yar\u0131m sayfa, sonra tam sayfa fiyat hareketleri. Adeta mercek yard\u0131m\u0131yla okunacak kadar k\u00fc\u00e7\u00fck puntolarla yaz\u0131lm\u0131\u015f, ilk zamanlar 24 b\u00fcy\u00fck \u015firketin hisse senetlerinin bir \u00f6nceki g\u00fcn, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f kapan\u0131\u015f rakamlar\u0131 olan k\u0131s\u0131mlar. K\u0131y\u0131s\u0131nda k\u00f6\u015fesinde haberler\u2026.Fiyat\u0131, azalm\u0131\u015f m\u0131 artm\u0131\u015f m\u0131 onu g\u00f6steren basit endeksler, grafikler. Paras\u0131 olan, takip etmeye ba\u015flad\u0131. Bu bir devrim olarak nitelendirildi ve ilgilerin merak etti\u011fi bir sayfa halini ald\u0131. Bu bile \u00e7ok \u00f6nemli idi. Yar\u0131m sayfadan tam sayfaya, sonra iki sayfaya \u00e7\u0131kan haberler. \u0130laveler derken, Gazetenin bu sayfalar\u0131na ilgi g\u00f6steren say\u0131s\u0131 artmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Bu arada y\u00fckselen kolay para kazanma trendi ve bankerler furyas\u0131yla birlikte ekonomi dolarla\u015fmaya, markla\u015fmaya, Riyale hatta Rubleye d\u00f6nd\u00fc. Ve ekonomideki parasalla\u015fma, fiyatlar\u0131 yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc hareket ettirdi. Gazeteler \u015firket haberlerinden parasal hareketlere do\u011fru, haberleri geni\u015fletti. \u015eirket haberleri, d\u00fcnya ekonomisi derken bir sayfalar oldu iki sayfa, 3-4 derken ekler ve en sonunda ba\u011f\u0131ms\u0131z Ekonomi Gazeteleri\u2026. Ekonomi medyas\u0131 ve medyan\u0131n da ekonomisi\u2026<\/p>\n O g\u00fcnlerden bu g\u00fcnlere ekonomi habercili\u011fi ki\u015filerin birikimleri ile geli\u015fti. Ekonomi e\u011fitimi alan gazetecilerle, gazetecilik e\u011fitimi alan ekonomi k\u00f6\u015felerinin haz\u0131rlay\u0131c\u0131lar\u0131 hep yar\u0131\u015ft\u0131. Uzmanl\u0131klar \u201ccin ve adam \u00e7arpma\u201d ili\u015fkisi ile a\u00e7\u0131klan\u0131r oldu. Tahminler, paraya y\u00f6n veren t\u00fcyolar, kazand\u0131r\u0131rken iyi de; kaybetme zamanlar\u0131nda bu zararlar \u201cdert\u201d haline geldi ve i\u015ften \u00e7\u0131karmalar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu… \u00c7\u00fcnk\u00fc kay\u0131plar y\u00f6netilemez hale gelince i\u015fler sarpa sar\u0131yor, ki\u015filere ve kurumlara sald\u0131r\u0131lar ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n Manip\u00fclasyonlar, etik d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015f ve haberler i\u015fletmeler i\u00e7in kabus haline gelmeye ba\u015flad\u0131. ekonomi k\u00f6\u015fesindeki bir haber, \u015firketi bat\u0131rabilece\u011fi gibi avantaj da sa\u011flayabilir. Bu konu uzmanl\u0131k gerektirirken, \u00f6nce bunun e\u011fitimini veren \u00fcniversitelerde derslere, ekonomi girdi. Sekt\u00f6rde de ekonomi edit\u00f6r\u00fc<\/span><\/strong>nden, ekonomi sayfas\u0131na, ekonomi k\u00f6\u015fesi<\/span> <\/strong>hatta ekonomi yazar, \u00e7izer<\/span> <\/strong>ve muhabirler<\/span><\/strong>ine geni\u015f bir yelpaze olu\u015ftu. Haliyle ekonomi k\u00f6\u015felerinden ekonomi eklerine ve ekonomi gazetecili\u011fine giden zor yol a\u00e7\u0131ld\u0131, b\u00fcy\u00fck bir otobana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gazetecilik denince olaylardan haberdar etmek, gelece\u011fi \u00f6ng\u00f6rmek ve zaman\u0131nda do\u011fru karar vermek isteyene bilgilendirmek \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Yaz\u0131lmas\u0131 gerekenleri atlamamak ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken de do\u011frular\u0131 yazmak habercili\u011fin temeli olsa gerektir. Eskiden\u00a0“para etmek” diye bir\u015fey vard\u0131. T\u00fct\u00fcn para etti, zeytin para etti; f\u0131nd\u0131k, pamuk para etti denirdi. Bunlar nisbeten sonras\u0131 i\u00e7in haberler. \u00d6ncesinde ise tar\u0131m\u0131 etkileyen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8789,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[108,281,111,283,1,166],"tags":[658,651,656,655,650,659,654,652,657,112,653],"class_list":["post-8782","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-akademi","category-basin","category-ekonomi","category-gazete","category-genel","category-guncel","tag-ekonomi-editoru","tag-ekonomi-gazeteciligi","tag-ekonomi-haberciligi","tag-ekonomi-kosesi","tag-ekonomi-medyasi","tag-ekonomi-muhabiri","tag-eurovision","tag-izmirli","tag-medya-ve-ekonomi","tag-petrol","tag-smyrneen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8782"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8782\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8798,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8782\/revisions\/8798"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/acarhoca.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nsonras\u0131nda ABD\u2019de hayat standartlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmeye ba\u015flamas\u0131 ve d\u00fczenli gelir at\u0131\u015f\u0131\u00a0 ile birlikte insanlar, ekonomiye; dolay\u0131s\u0131yla da ekonomi ile ilgili bilgilendirmelere yeniden ihtiya\u00e7 duymaya\u00a0ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n